Wielo-

Czytajac przewodniki turystyczne rzuca sie w oczy wielonarodowa i wielokulturowa przeszlosc opisywanych miejsc. Np. w przewodniku o Wilnie jest napisane, ze Litwa byla panstwem "w ktorym zgodnie wspolzyli ludzie roznych narodosci i wyznan", a sam opis odnosi sie do czasow sredniowiecznych.

Tymczasem siedzac zima w recepcji hoteliku w stanie Utah w Stanach Zjednoczonych wlasciciel "pochodzenia europejskiego", namawial gosci o tym samym kolorze skory do zostania w jego hotelu a tym samym do wspierania amerykanskiej rodziny. Gdyz w innych hotelach, wspomogli by oni hinduskie rodziny.

W XXI wieku o takie zgodne, wolne od stereotypow i niecheci panstwa jest trudno. Jak wiec to sobie wyobrazic w przeszlosci?

0-3

Ulotka ostrzegawcza w Kinder Niespodziance w zasadzie oparta jest na znaku "zakaz zabawy dla dzieci do lat 3". Informacja jest jednak rozpisana po niemiecku, angielsku, hiszpansku i chinsku. W pozostalych 20 jezykach opisu brak. Albo ustawodastwo albo graficzne sztuczki grafika.

Samoobsluga

W walce z przeciwstawianiem sie zachodnim wzorcom Azje ratuje ilosc sily roboczej i jej stosunkowo niskie wynagrodzenie.

Samoobsluga nie jest tu rozpowszechniona tak jak w Stanach Zjednoczonych. I cale szczescie. W Stanach az trudno ogarnosc ilosc terminali, ktory przecietny klient musi umiec obslugiwac, by wykonac niektore czynnosci.

Paliwo dla ciala

Chyba jednak jest cos niesmaczenego w nazywaniu jedzenia paliwem. Dla agencji reklamowej brzmi to moze fajnie, a ich klientow przekonywujaco, ale niewatpliwie redukuje sie klienta z konesera produktu do maszyny, ktora po prostu trzeba napelnic.

Dzieci sa dziecmi

Dla Rodzicow dzieci pozostaja dziecmi w kazdym wieku. Hollywoodzkim sposobem pokazania, kto jest rodzicem a kto dzieckiem, jest odpowiedni dobor aktorow. Chodzi o to, zeby rodzice byly wyzsi niz ich synowie i corki. Na amerykanskich filmach, ojcowie sa zazwyczaj wysocy, ale ich dzieci, bez wzgledu na wiek, dalej siegaja im tylko do ramion.

To igranie z biologia. Potomstwo zazwyczaj jest wyzsze i silniejsze. Jezeli nie, nie ma szansy przezycia.

Polskie zwyczaje weselne

Polskie zwyczaje weselne maja rozne rodowody. Oczepiny i powitanie chlebem i sola sa slowianskie. Przyspiewy za to goralskie. Wspolne krajanie tortu pochodzi z Ameryki. Tlucze kieliszkow jest pewnie z Niemiec.

Obsypywanie pary mlodej

Po wyjsciu z kosciola pare mloda obsypuje sie ryzem w Stanach Zjednoczonych, monetami w Polsce a kwiatami na Litwie. Na Litwie wypuszczane sa tez w tym momencie biale golebie.

Prezenty

Owoce sa w Chinach dobrym prezentem, ktory gosc przynosi domownikom, przychodzac na proszona kolacje.

W Stanach chodzi zazwyczaj o butelke wina albo bukiet kwiatow dla pani domu. Najbardziej nieodpowiednim prezentem na nowym ladzie na wszelkie okazje sa kosmetyki, zwlaszcza te codziennego urzytku.

Smiac sie wypada

Smiac sie Chinkom wypada tylko z dlonia przed ustami, tak zeby nie bylo widac ich zebow. To ciekawe, nawet Chinki urodzone w Ameryce, tzw. ABCs, nawet w trzecim czy czwartym pokoleniu, przejawiaja taka mowe niewerbalna. Silne sa diaspory chinskie.

Odkrywca

Czytam ksiazke "Wydziedziczeni" ("The Dispossessed") Ursuli K. Le Guin. Dzieki temu blogowi poczulam sie jak odkrywca, a nie tylko poszukiwacz przygod.

"The explorer who will not come back or send back his ships to tell his tale is not an explorer, only an adventurer".

Drzewo z butami

Do kategorii cos z niczego mozna zaliczyc drzewo z butami w Nevadzie przy najbardziej samotnej drodze w Ameryce. Znaczna ilosc gumowego obuwia zapewnia sowisty odor i zaprasza kolejnych podroznych do pozostawienia swojego obowia.
Atrakcja nie doczekla sie jeszcze jednak stoiska z napojami, ustepow i oplat za wstep.

Rozaniec

Rozaniec jest ozdoba lusterek wstecznych amerykanskich katolikow, ktorym bycie "sola ziemi" juz nie wystarcza.

Pietki pomidorow

Nowa pracownica przygotowywala dzisiaj moja kanapke w restauracji Subway w Arizonie. Towarzyszyla temu instrukcja dwoch pracownic z "doswiadczeniem". Sam instruktarz brzmial tak: Jak klient jest mily i przyjazny, rozmawia z Toba i sie usmiecha, wez calego pomidora, odrzuc pietki i rozloz pozotale plasterki na kanapce. Te pietki dasz klientom, ktorzy nie sa mili.

Drogi czytelniku, jezeli nie byles zadowolony ze swoich kanapek w Subwayu, zapewne nie spisales sie jako klient.

Mapa Europy

W muzuem poswieconym upadkowi meteoru w Arizonie, mozna znalesc nastepujaca mape Europy. Ciekawe, ktore panstwa naleza do Europy Wschodniej, a ktore do Europy Zachodniej. Jakie czynniki wplynely na taki podzial?

Dyskriminacja

Podczas gdy Ameryka walczy z dyskriminacja w niemal kazdej dziedzinie zycia, dyskriminacja cenowa jest na porzadku dziennym.

Niespodzianki w Ameryce

Podczas pobytu w Stanach nie udalo mi sie znalezc odpowiedzi na nastepujace pytania:
* Dlaczego numery domow sa takie duze, 32487?
* Dlaczego Amerykanie chodza w butach po mieszkaniu?
* Dlaczego mezczyzni czesciej niz kobiety nie lubia warzyw i owocow?

Zaskoczyly mnie za to nastepujace rzeczy:
* Wysoce zhomogenizowana kultura pomimo etnicznego zroznicowania spoleczenstwa.
* Ilosc nierozwiazanych problemow spolecznych.
* Dobry ale nie zawsze najlepsza jakosc uslug
* Nieustepliwa polityka nieprzyjmowania banknotow wyzszych niz 20 dollarow ogolnokrajowych (a nawet globalnych) sieci restauracyjnych.
* Niska jakosc wyposazenia amerykanskich domow, jak np.krany i wanny, ktore wykonane sa z plastyku.

Posciel

Nie ma rzeczy uniwersalnych. Nawet jezeli chodzi o cos tak banalnego jak posciel. Na poludniu Europy a takze w Stanach Zjednoczonych szerokie zastosowanie maja plachty. Jedna z placht funkcjonuje jako przescieradlo starej daty. Druga robi za "dolna" strone poszewki na koldre. Biada tym co podczas snu przewracaja sie wiele razy. Gorna plachta i wszelkie polozone na niej koldry i koce wymieszaja sie nie dopoznania.

Przy stole

W Ameryce pizze nalezy jesc rekoma, a nie przy pomocy noza i widelca.

Kto jednak wielkomieszczansko zabiera sie za pizze ze sztuccami, posluzy sie nimi takze jedzac kanapki, nawet te w Subwayu.

Parki Narodowe

W amerykanskich parkach narodowych mozna stara tradycja zbierac stemple.

Spotkanie z Indianka

Dla Indian mieszkajacych w Kalifornii, zoledzie byly podstawa wyzywienia. Ze zmielonych na make zoledzi wypiekano pieczywo.

W parku narodowym Yosemite, pracuje pani Julia Parker, ktora zaledwie pare tygodni temu skonczyla 81 lat. Julia wyplata I dekoruje koszyczyki koralikami. Niektore z nich sa tak male, ze mozna w nich trzymac zaledwie jednego zoledzia lub jedna truskawke.

Jezeli chodzi o truskawki, Julia ubolewala, ze na jej urodziny w museum zakupiono truskawkowy tort, a ona, ze wzgledu na jej indianskie religijne przekonania, nie moze jesc truskawek az do Dnia Truskawki, kiedy truskawki beda “swiecone”.

O Winnetou, Julia nie slyszala. Apaczow i Siuksow zna tylko z imienia.